Aansprakelijkheid ondernemer: wanneer u privé risico loopt als ondernemer

Aansprakelijkheid als ondernemer is een van de meest onderschatte juridische risico’s in het Nederlandse bedrijfsleven. Een fout in een opdracht, een conflict met een leverancier, een klant die schade claimt: in al deze situaties kan de vraag rijzen of u als ondernemer persoonlijk aansprakelijk bent. Wat begint als een zakelijk geschil, kan in bepaalde gevallen leiden tot een aanslag op uw privévermogen. Dit speelt bij eenmanszaken en VOF’s structureel, maar ook bij bestuurders van een BV is persoonlijke aansprakelijkheid minder ver weg dan veel ondernemers denken.

Veel MKB-ondernemers gaan ervan uit dat de rechtsvorm hun privévermogen automatisch beschermt. Die aanname klopt niet altijd. De wet kent situaties waarin een bestuurder van een BV toch persoonlijk kan worden aangesproken: bij onbehoorlijk bestuur, bij het niet tijdig melden van betalingsonmacht of bij het aangaan van verplichtingen waarvan de bestuurder wist dat de onderneming die niet kon nakomen. Dit zijn situaties die in de rechtspraktijk regelmatig voorkomen, ook bij gezonde ondernemingen die tijdelijk in zwaar weer terechtkomen.

Dit artikel brengt de voornaamste vormen van aansprakelijkheid voor ondernemers in kaart. Geen stappenplan, geen instructies: wel een feitelijk overzicht van de situaties, risico’s en juridische gevolgen die in de praktijk aan de orde komen. Ondernemers die zichzelf herkennen in één of meer van de beschreven situaties, laten dit doorgaans beoordelen door een jurist of andere specialist.

Wat geldt, wanneer dit speelt en voor wie relevant is bij aansprakelijkheid als ondernemer

Aansprakelijkheid als ondernemer speelt bij vrijwel elke rechtsvorm en in uiteenlopende situaties: van een misgelopen opdracht tot een conflict tussen aandeelhouders, van een arbeidsongeval tot een belastingschuld die de bestuurder persoonlijk wordt aangerekend. De regels die gelden, hangen af van de rechtsvorm, de aard van de handeling en de vraag of er sprake is van verwijtbaar handelen.

Aansprakelijkheid bij de VOF: hoofdelijk en persoonlijk

Een vennootschap onder firma (VOF) biedt geen bescherming van het privévermogen. Elke vennoot is hoofdelijk aansprakelijk voor de schulden van de VOF, ook voor verplichtingen die een andere vennoot is aangegaan. Dit betekent dat een schuldeiser in beginsel het volledige bedrag kan verhalen op één van de vennoten, ongeacht wie de verplichting heeft veroorzaakt. In de praktijk leidt dit tot situaties waarbij een vennoot opdraait voor de gevolgen van handelingen waar hij geen weet van had.

Bijzonder aan de VOF-constructie is dat de aansprakelijkheid ook na uittreding kan doorlopen voor schulden die tijdens het vennootschap zijn ontstaan. Een vennoot die uittreedt zonder de juiste juridische maatregelen te nemen, kan jaren later nog worden aangesproken voor oude verplichtingen. Dit aspect wordt bij het aangaan van een samenwerking vaak niet of onvoldoende besproken.

Relevante begrippen in dit verband zijn: verzuim, ingebrekestelling en de vraag of de schuldeiser alle vennoten of slechts één aanspreken kan. De positie van de uittredende vennoot tegenover de overblijvende vennoten wordt doorgaans geregeld in de vennootschapsakte, maar die bestaat lang niet altijd of is te vaag geformuleerd om houvast te bieden bij een geschil.

Lees meer: VOF aansprakelijkheid uitgelegd en Hoofdelijke aansprakelijkheid bij samenwerking.

Bestuurdersaansprakelijkheid bij een BV: wanneer de rechtsvorm niet beschermt

Een besloten vennootschap (BV) is een rechtspersoon: in beginsel is de BV zelf aansprakelijk voor haar schulden, niet de bestuurder privé. Toch kent het Nederlandse aansprakelijkheidsrecht situaties waarin die bescherming wegvalt en de bestuurder persoonlijk kan worden aangesproken.

Bestuurdersaansprakelijkheid speelt met name in de volgende situaties:

• Onbehoorlijk bestuur: de bestuurder heeft zijn taak niet naar behoren vervuld en dat is hem persoonlijk te verwijten.
• Selectieve betaling: de bestuurder betaalt in financieel moeilijke tijden bewust bepaalde schuldeisers wel en andere niet, waarbij de benadeling van schuldeisers het gevolg is.
• Betalingsonmacht niet gemeld: bij een BV die premies of belastingen niet kan betalen, geldt een wettelijke meldingsplicht. Wordt die niet of niet tijdig nagekomen, dan kan de bestuurder persoonlijk aansprakelijk worden gesteld voor die schulden.
• Paulianeus handelen: de bestuurder trekt vermogen uit de BV weg op een moment dat hij weet of had moeten weten dat schuldeisers daardoor worden benadeeld.

In de rechtspraktijk wordt bestuurdersaansprakelijkheid ook wel aangeduid als externe aansprakelijkheid (tegenover schuldeisers of de fiscus) en interne aansprakelijkheid (tegenover de BV zelf of de aandeelhouders). Beide vormen kunnen gelijktijdig spelen bij een faillissement of een aandeelhoudersconflict.

Lees meer: Bestuurdersaansprakelijkheid BV en Privé aansprakelijk in een BV.

Persoonlijke aansprakelijkheid bij personeel en opdrachtnemers

Als ondernemer kunt u aansprakelijk worden gesteld voor schade die medewerkers of ingehuurde krachten veroorzaken in de uitoefening van hun werkzaamheden. Dit geldt zowel voor werknemers in loondienst als, in bepaalde omstandigheden, voor zelfstandigen die u heeft ingehuurd. De reikwijdte van deze aansprakelijkheid hangt af van de vraag of er sprake is van een gezagsverhouding en of de schade is veroorzaakt tijdens de uitvoering van de opgedragen werkzaamheden.

Bij een arbeidsongeval of beroepsziekte geldt dat de werkgever aansprakelijk kan zijn als hij niet heeft voldaan aan zijn zorgplicht. Die zorgplicht omvat het treffen van maatregelen ter voorkoming van schade aan werknemers. De bewijspositie van de werkgever is hierbij van groot belang: de wet legt de bewijslast in bepaalde situaties bij de werkgever, niet bij de werknemer.

Een onderschat risico is de situatie waarbij een ZZP’er achteraf aanspraak maakt op werknemerschap. Als een rechter oordeelt dat er feitelijk sprake was van een arbeidsrelatie, kunnen met terugwerkende kracht loonbelasting, premies en ontslagvergoedingen aan de orde komen. Dit speelt in 2026 nadrukkelijk, nu de handhaving op schijnzelfstandigheid is geïntensiveerd.

Lees meer: Persoonlijke aansprakelijkheid bij fouten van personeel en Aansprakelijkheid bij schade aan klant.

Aansprakelijkheid bij wanbetaling en contractuele verplichtingen

Wanbetaling door een klant is niet alleen een cashflow-probleem: het raakt ook aan de vraag welke juridische rechten de ondernemer heeft en wat hij kan doen om zijn vordering te beschermen. Maar de omgekeerde situatie, waarbij de ondernemer zelf in verzuim raakt tegenover een leverancier of opdrachtgever, brengt eveneens aansprakelijkheidsrisico’s met zich mee.

Bij een contractuele tekortkoming kan de wederpartij in beginsel aanspraak maken op schadevergoeding, ontbinding van de overeenkomst of beide. De vraag of er sprake is van wanprestatie hangt af van wat partijen zijn overeengekomen en of de tekortkoming toerekenbaar is. Een ingebrekestelling is in veel gevallen een vereiste voordat de schuldeiser aanspraak kan maken op schadevergoeding of verdere juridische stappen kan ondernemen.

Bijzonder relevant voor ondernemers is de situatie waarbij een mondelinge afspraak wordt betwist. Zonder schriftelijk bewijs is de bewijspositie van de ondernemer kwetsbaar. Wat mondeling is afgesproken, kan in rechte moeilijk te bewijzen zijn, terwijl de financiële gevolgen van een betwist contract aanzienlijk kunnen zijn.

Lees meer: Aansprakelijkheid bij wanbetaling van klanten en Aansprakelijkheid bij mondelinge afspraken.

Aansprakelijkheid bij faillissement: wat verandert er voor de bestuurder

Een faillissement van de onderneming betekent niet automatisch dat de bestuurder of eigenaar gevrijwaard is van persoonlijke aansprakelijkheid. Integendeel: bij een faillissement onderzoekt de curator standaard of er sprake is geweest van onbehoorlijk bestuur in de drie jaar voorafgaand aan het faillissement. Als dat het geval is en aannemelijk is dat dit een belangrijke oorzaak is van het faillissement, kan de bestuurder persoonlijk aansprakelijk worden gesteld voor het tekort in de boedel.

Concrete situaties die hierbij een rol kunnen spelen zijn: het niet of niet tijdig deponeren van jaarrekeningen, het ontbreken van een deugdelijke administratie, het uitkeren van dividend terwijl de BV feitelijk insolvent was, of het aangaan van nieuwe verplichtingen terwijl de bestuurder wist dat de onderneming die niet kon nakomen.

De curator heeft in een faillissement vergaande bevoegdheden om transacties uit het verleden te onderzoeken en terug te draaien. Dit geldt met name voor handelingen die schuldeisers hebben benadeeld, de zogenoemde pauliana. Ook privétransacties tussen de bestuurder en de BV kunnen onder de loep worden genomen.

Lees meer: Aansprakelijkheid bij faillissement en BV oprichten maar toch privé risico lopen.

DGA-aansprakelijkheid: de directeur-grootaandeelhouder in een kwetsbare positie

De directeur-grootaandeelhouder (DGA) combineert twee rollen: die van bestuurder en die van aandeelhouder. Die combinatie brengt specifieke aansprakelijkheidsrisico’s met zich mee. Als bestuurder kan de DGA persoonlijk worden aangesproken bij onbehoorlijk bestuur; als aandeelhouder draagt hij het economische risico van de onderneming.

Een situatie die in de praktijk regelmatig aan de orde komt, is de aansprakelijkheid van de DGA voor belastingschulden. De Belastingdienst kan een bestuurder persoonlijk aansprakelijk stellen voor onbetaalde loonbelasting, omzetbelasting of vennootschapsbelasting als aan bepaalde voorwaarden is voldaan. Bepalend hierbij is of de bestuurder tijdig melding heeft gemaakt van betalingsonmacht en of hij kan aantonen dat het niet-betalen niet aan hem is te wijten.

Daarnaast speelt de rekening-courantverhouding tussen de DGA en de BV een rol. Een hoge rekening-courantschuld van de DGA aan de BV kan bij een faillissement of bij een belastingcontrole leiden tot discussies over de terugbetaalverplichting en de fiscale behandeling. Vanaf 2023 gelden hiervoor aangescherpte regels die ook in 2026 van kracht zijn.

Lees meer: DGA aansprakelijkheid bij belastingschulden en Privé aansprakelijk in een BV.

Scenario 1: De VOF-vennoot die opdraait voor schulden van zijn partner

Een ondernemer runt samen met een zakenpartner een VOF in de bouwsector. De samenwerking verloopt jaren goed, maar de partner sluit zonder medeweten van de andere vennoot een grote inkoopovereenkomst af met een leverancier. Als de leverancier niet wordt betaald, spreekt hij beide vennoten aan op grond van de hoofdelijke aansprakelijkheid die geldt binnen een VOF. De aangesproken vennoot wist niets van de overeenkomst, maar dat doet juridisch niet ter zake: hij is als vennoot hoofdelijk aansprakelijk voor alle verplichtingen van de VOF, ook die welke de andere vennoot zelfstandig is aangegaan.

De schuld bedraagt een bedrag dat de VOF niet kan betalen. De leverancier richt zijn pijlen op de vennoot met het meeste privévermogen. Die ziet zich geconfronteerd met een aansprakelijkstelling voor een schuld waar hij geen deel aan heeft gehad. De enige verhaalsmogelijkheid die overblijft, is een vordering op de andere vennoot via de interne verhouding van de VOF. Maar als die vennoot zelf geen verhaal biedt, staat de aangesproken vennoot met lege handen. Dit scenario illustreert waarom de afwezigheid van een deugdelijke vennootschapsakte met afspraken over bevoegdheden en aansprakelijkheid vergaande financiële gevolgen kan hebben. Ondernemers in een VOF laten deze positie en de bijbehorende risico’s doorgaans beoordelen door een jurist.

Scenario 2: De BV-bestuurder die persoonlijk wordt aangesproken na faillissement

Een bestuurder van een kleine BV in de logistieke sector ziet zijn onderneming in zwaar weer terechtkomen door een combinatie van dalende omzet en oplopende kosten. Hij blijft facturen voldoen aan zijn belangrijkste leverancier, maar stopt met het betalen van de verschuldigde omzetbelasting en loonbelasting. De Belastingdienst wordt niet tijdig geïnformeerd over de betalingsonmacht van de BV. Als het faillissement uiteindelijk onvermijdelijk is, wordt de curator aangesteld.

De curator stelt vast dat de jaarrekening van het voorgaande jaar niet tijdig is gedeponeerd en dat de administratie ernstige lacunes vertoont. Op grond hiervan wordt het vermoeden van onbehoorlijk bestuur gewekt. Tegelijk stelt de Belastingdienst de bestuurder persoonlijk aansprakelijk voor de onbetaalde belastingschulden, omdat de melding van betalingsonmacht niet of niet op tijd is gedaan. De bestuurder wordt geconfronteerd met twee parallelle aansprakelijkstellingen: één van de curator namens de gezamenlijke schuldeisers en één van de fiscus. Zijn privévermogen, waaronder zijn woning, komt in beeld als verhaalsobject. Dit is een situatie die in de rechtspraktijk vaker voorkomt dan ondernemers verwachten, en waarbij de gevolgen zich pas manifesteren op het moment dat corrigerende maatregelen niet meer mogelijk zijn.

Wat geldt er in 2026 rondom aansprakelijkheid voor ondernemers

In 2026 zijn een aantal ontwikkelingen relevant voor ondernemers die te maken hebben met aansprakelijkheidsvraagstukken. De handhaving op schijnzelfstandigheid is geïntensiveerd, wat betekent dat ondernemers die structureel werken met ZZP’ers een groter risico lopen op naheffingen en bijbehorende aansprakelijkheidsvragen. De Belastingdienst controleert actief op arbeidsrelaties die feitelijk als dienstverband kwalificeren, ongeacht hoe de overeenkomst op papier is ingericht.

Daarnaast zijn de regels rondom de rekening-courantverhouding tussen de DGA en de BV aangescherpt. Schulden van de DGA aan de eigen BV die een bepaalde grens overschrijden, worden fiscaal anders behandeld, met mogelijke gevolgen voor de belastingpositie van zowel de BV als de DGA privé. Ondernemers die in dit kader vragen hebben over hun positie, laten dit doorgaans beoordelen door een fiscalist of jurist die bekend is met het ondernemingsrecht en aansprakelijkheidsrecht.

Veelgestelde vragen over aansprakelijkheid als ondernemer in Nederland

Wat betekent hoofdelijke aansprakelijkheid voor VOF-vennoten?

Bij hoofdelijke aansprakelijkheid kan een schuldeiser elk van de vennoten aanspreken voor het volledige bedrag van een schuld, ongeacht wie de verplichting is aangegaan. De vennoot die betaalt, kan intern verhaal halen op de andere vennoten, maar dat is een aparte procedure waarvan de uitkomst onzeker kan zijn als de andere vennoot geen verhaal biedt.

Wanneer is een bestuurder van een BV persoonlijk aansprakelijk?

Een bestuurder van een BV kan persoonlijk aansprakelijk worden gesteld bij onbehoorlijk bestuur, bij het niet tijdig melden van betalingsonmacht aan de Belastingdienst, bij paulianeus handelen of bij het bewust aangaan van verplichtingen die de BV niet kan nakomen. De drempel voor bestuurdersaansprakelijkheid ligt in de rechtspraktijk niet altijd even hoog als ondernemers verwachten.

Hoe werkt aansprakelijkheid bij een eenmanszaak anders dan bij een BV?

Bij een eenmanszaak is er geen onderscheid tussen zakelijk en privévermogen: de ondernemer is altijd persoonlijk aansprakelijk voor alle schulden van de onderneming. Bij een BV is de vennootschap zelf in beginsel aansprakelijk, maar die bescherming is niet absoluut. Onder bepaalde omstandigheden, met name bij onbehoorlijk bestuur of fiscale verplichtingen, kan ook de BV-bestuurder privé worden aangesproken.

Kan een ondernemer aansprakelijk zijn voor schade veroorzaakt door personeel?

In beginsel is de werkgever aansprakelijk voor schade die een werknemer toebrengt aan derden in de uitoefening van zijn werkzaamheden. De werkgever kan die schade in bepaalde gevallen verhalen op de werknemer, maar de lat daarvoor ligt hoog: opzet of bewuste roekeloosheid is doorgaans vereist. De aansprakelijkheid tegenover de benadeelde derde blijft in de meeste gevallen bij de werkgever rusten.

Wat houdt aansprakelijkheid bij faillissement in voor de bestuurder?

Bij een faillissement onderzoekt de curator of er sprake is geweest van onbehoorlijk bestuur in de drie jaar voorafgaand aan het faillissement. Als het bestuur zijn taak kennelijk onbehoorlijk heeft vervuld en aannemelijk is dat dit een belangrijke oorzaak is van het faillissement, kan de bestuurder persoonlijk aansprakelijk worden gesteld voor het tekort in de faillissementsboedel.

Waarom is de meldingsplicht bij betalingsonmacht zo belangrijk voor DGA’s?

Als een BV niet in staat is loonbelasting of omzetbelasting te betalen, geldt een wettelijke verplichting om dit tijdig te melden aan de Belastingdienst. Wordt die melding niet of niet tijdig gedaan, dan wordt vermoed dat de bestuurder persoonlijk schuldig is aan de betalingsonmacht. Dat vermoeden is in de praktijk moeilijk te weerleggen, waardoor de bestuurder privé opdraait voor belastingschulden van de BV.

Hoe beschermt een aandeelhoudersovereenkomst tegen aansprakelijkheidsrisico’s?

Een aandeelhoudersovereenkomst regelt de onderlinge verhouding tussen aandeelhouders, maar biedt geen absolute bescherming tegen externe aansprakelijkheid. Wel kunnen daarin afspraken worden gemaakt over besluitvorming, exit-regelingen en de verdeling van verantwoordelijkheden, wat bij een geschil of faillissement relevant kan zijn voor de interne verhoudingen en de bewijspositie van de betrokken partijen.

Wanneer loopt een ondernemer risico op aansprakelijkheid bij een mondelinge afspraak?

Een mondelinge overeenkomst is in beginsel rechtsgeldig, maar de bewijspositie van de ondernemer is kwetsbaar als de inhoud of het bestaan van de afspraak wordt betwist. Bij een geschil over nakoming of schadevergoeding draagt doorgaans de partij die zich op de afspraak beroept de bewijslast. Zonder schriftelijke vastlegging, bevestigingsmails of andere documenten kan die bewijslast moeilijk te dragen zijn.

In het kort voor ondernemers

• Aansprakelijkheid als ondernemer speelt bij elke rechtsvorm: een BV biedt geen absolute bescherming van het privévermogen, zeker niet bij onbehoorlijk bestuur of fiscale verplichtingen.
• VOF-vennoten zijn hoofdelijk aansprakelijk voor alle schulden van de vennootschap, ook voor verplichtingen die een andere vennoot zelfstandig is aangegaan.
• DGA’s lopen een specifiek risico bij het niet tijdig melden van betalingsonmacht: de Belastingdienst kan de bestuurder in dat geval persoonlijk aanspreken voor belastingschulden van de BV.
• Bij een faillissement onderzoekt de curator standaard of sprake is van onbehoorlijk bestuur; een onvolledige administratie of niet-gedeponeerde jaarrekening kan dat vermoeden wekken.
• Ondernemers die één of meer van de beschreven situaties herkennen in hun eigen praktijk, laten dit doorgaans beoordelen door een jurist of andere specialist.

Lees ook:
Aansprakelijkheid bij wanbetaling van klanten en
Bestuurdersaansprakelijkheid BV

Let op: De informatie op FundamentZakelijk.nl is van algemene aard en gebaseerd op Nederlandse wetgeving in 2026.
Dit is geen individueel juridisch, fiscaal of financieel advies.